Home > 2026

De Brilbeer of Jucumari is de enige beersoort in Zuid-Amerika, en is door de IUCN geclassificeerd als Kwetsbaar (VU). Als sleutelsoort van de Tropische Andes leeft hij in nevelwouden en hooglandgraslanden (de páramo) die essentieel zijn voor waterregulatie en klimaatstabiliteit. In Bolivia worden zijn voortbestaan echter steeds meer bedreigd door habitatverlies en conflicten tussen mens en dier.

Ondanks zijn ecologische belang is actuele en systematische informatie over de verspreiding en ecologie van de Jucumari nog steeds beperkt. In het departement Santa Cruz dateert de meest recente gepubliceerde studie van 27 jaar geleden en werd uitgevoerd nabij het Nationaal Park Amboró. Dit enorme gebrek aan kennis onderstreept de dringende noodzaak om actuele gegevens te verzamelen ter ondersteuning van effectieve beschermingsstrategieën.

Het project van Fundación para el Desarrollo de la Ecología FUNDECO / Programa de Conservación JUKUMARI zal de aanwezigheid en verspreiding van de Brilbeer onderzoeken in de gemeenten Mairana, Samaipata en Comarapa. Door middel van participatieve monitoring zullen getrainde lokale bewoners sporen van berenactiviteit documenteren en belangrijke bedreigingen identificeren, met name conflicten gerelateerd aan veehouderij.

Parallel hieraan zal het initiatief voorlichtings- en bewustwordingsactiviteiten uitvoeren in de regio, waaronder gemeenschapsbijeenkomsten, educatief materiaal produceren en verspreiden en lokale evenementen waar de beer centraal staat organiseren. Deze acties zijn gericht op het versterken van het begrip van het ecologische belang van de soort, het verminderen van conflicten en het bevorderen van een cultuur van samenleven.

Door wetenschappelijk onderzoek, participatieve monitoring en milieueducatie te integreren, zal dit project actuele gegevens genereren, lokale gemeenschappen versterken en de rol van de Jucumari als belangrijke indicator voor de gezondheid van ecosystemen in de Tropische Andes onderstrepen.

Bears in Mind ondersteunt dit project financieel sinds 2026.

In de noordelijke Andes van Ecuador moeten Brilberen steeds vaker gefragmenteerde bossen, landbouwgronden en nederzettingen doorkruisen naarmate de landbouw uitbreidt en het klimaat verandert. Dit vergroot het risico op conflicten enorm.

Dit onderzoeksproject van het Earth and Life Institute, Universiteit van Leuven in België, ontwikkelt een voorspellend model om berenbewegingen te anticiperen en gerichte natuurbescherming te sturen. Met behulp van radiokragen, cameravallen en diverse landschapsvariabelen analyseert het hoe vegetatie, topografie, water en infrastructuur het gedrag van de beren beïnvloeden. Ruimtelijke analyses voeden een AI-gebaseerd model dat de reacties van beren onder verschillende scenario’s simuleert en aantoont dat conflicten voortkomen uit interacties op meerdere schaalniveaus, en niet enkel uit ruimtelijke overlap. Het project voegt waarschuwingen van beren in de buurt, snelle interventies, gemeenschapsgerichte preventieve maatregelen en lange termijn-monitoring toe om risicovolle corridors en seizoenspatronen te identificeren, ter ondersteuning van op bewijs gebaseerde samenlevingsstrategieën tussen mens en beer.

Het dieet vormt een belangrijk onderdeel van de ecologie en het functioneren van een soort. Ze bieden inzicht in haar rol binnen het ecosysteem, mogelijke concurrentie met andere soorten en andere belangrijke biologische parameters, waaronder nichebreedte, trofische specialisatie, voedselkeuze enzovoort. Hoewel er verschillende wetenschappelijke artikelen beschikbaar zijn over de dieetsamenstelling van grote carnivoren, is er een gebrek aan informatie over de voedingsvoorkeuren van de moeilijk waarneembare Maleise beer in de veranderende landschappen van Zuidoost-Azië.

Maleise beren, of honingberen, met uiteenlopende leefgebieden en een zeer gevarieerde voedselkeuze, tonen bijzonder aanpassingsvermogen en een groot overlevingsvermogen, zelfs in aangetaste landschappen (bijv. door palmolie plantages). Door krimpend leefgebied en hun behoefte aan calorierijk voedsel — wat hen vaak buiten beschermde gebieden drijft — is het risico op conflicten met mensen aan het toenemen. De toename van menselijke aanwezigheid en antropogene activiteiten, zowel binnen als buiten beschermde gebieden, maakt het essentieel om te begrijpen hoe Maleise beren het landschap in ruimte en tijd gebruiken, waar en waarom zij in gebieden het meest voorkomen, en van welke voedselbronnen zij afhankelijk zijn. Dit inzicht is nodig om samenleven te bevorderen en praktisch effectieve natuurbeschermingsplannen te ontwikkelen door beheerders van beschermde gebieden.

Het project heeft tot doel het dieet van Maleise beren te begrijpen en een gemeenschapsgericht natuurbeschermingsmodel te ontwikkelen voor het samenleven van beren en mensen in het landschap. De vastgestelde doelstellingen omvatten:

  • Het bepalen van het dieetpatroon van Maleise beren in relatie tot landbouwpraktijken;
  • Het ontwikkelen van een risicowaarschijnlijkheidskaart voor mens-zonnebeerconflicten in en rond het Dampa Tiger Reserve op basis van bezetting en verspreiding;
  • Het begrijpen van de zorgen en ervaringen van de gemeenschap met betrekking tot conflicten met Maleise beren, inclusief de genuanceerde context waarin deze conflicten plaatsvinden;
  • Het ontwikkelen van een gemeenschapsgericht natuurbeschermingsmodel voor beste beheerpraktijken, inclusief ruimtelijk expliciete afleidende voederstrategieën, en het delen hiervan met gemeenschappen via voorlichtingsworkshops.

…leeft in het meest zuidelijke puntje van de Tropische Andes (Argentinië en Bolivia). Deze regio is één van de laatste verspreidingsgebieden in de evolutionaire geschiedenis van deze soort. In het complex van de Zuidelijke Tropische Andes kan de Brilbeer een zogenaamde ‘sleutelsoort’ zijn voor het begrijpen van de algemene vooruitzichten die zich op middellange termijn zullen aandienen voor het behoud van andere berensoorten in extreme omgevingen of van hun kernpopulaties in de context van de huidige klimaatverandering.

In het kader van het Juco Project – Binational Yaguajuco Project onder S.O.S. Action Wild (Juco betekent beer in de Runasimi-taal en yaguá betekent jaguar in de Guaraní-taal, beide inheemse talen van de regio), zijn de doelstellingen van dit onderzoek het karakteriseren van de trofische ecologie, de beschikbaarheid van voedselbronnen, het habitatgebruik en de habitatkwaliteit, evenals de seizoensgebonden verplaatsingen van de Brilbeer in deze contrastrijke omgeving.

Deze studie is essentieel om de mate van adaptatie en de bedreigingen te bepalen waarmee beren en hun leefgebied in de nabije toekomst geconfronteerd kunnen worden als gevolg van verschillende antropogene drukfactoren en veranderingen in het klimaat en de ecosysteemdynamiek.

De Maleise beer en de Aziatische zwarte beer — beide beschermd onder CITES Appendix I en de Indiase Wildlife (Protection) Act, 1972 — worden door de IUCN geclassificeerd als Kwetsbaar. In India belemmeren beperkte gegevens over de populaties, habitatgebruik van de beersoorten en bedreigingen een effectieve bescherming, terwijl habitatverlies, versnippering en stroperij de risico’s vergroten. Het Namdapha Tiger Reserve in de staat Arunachal Pradesh vormt een zeldzame omgeving waar deze twee berensoorten mogelijk samen voorkomen, maar hun ecologische interacties, ruimtelijke verspreiding en niche-overlap zijn nog onvoldoende onderzocht, te midden van toenemende ontbossing en menselijke druk.

Dit project van het Amity Institute of Forestry and Wildlife heeft tot doel belangrijke gaten in kennis op te vullen door de niche-overlap, ruimtelijke verspreiding en habitatvoorkeuren van deze twee berensoorten in Namdapha te onderzoeken. Met behulp van habitatgeschiktheidsmodellen, analyses van bossen en het identificeren van bedreigingen combineert de studie veldonderzoek — zogenaamde transecten, cameravallen en GPS-gebaseerde waarnemingen — om huidige verspreidingspatronen in kaart te brengen, belangrijke leefgebieden te identificeren en de effectiviteit van natuurbescherming te beoordelen.

Een centraal onderdeel is gemeenschapsgerichte natuurbescherming via voorlichtingsprogramma’s, dorpsbijeenkomsten en workshops om het bewustzijn te vergroten en conflicten tussen mens en beer te verminderen. Door ecologisch onderzoek te integreren met participatieve benaderingen beoogt het project praktische beheerplannen en beleidsaanbevelingen te ondersteunen, met als doel langdurige bescherming van leefgebieden en het voortbestaan van berensoorten in het Namdapha-landschap en in heel Noordoost-India.