De bruine beer is de meest verspreide berensoort ter wereld. Ze komen voor van Europa via Azië tot Japan en in Noord-Amerika van het Kodiak-archipel door Alaska tot delen van Canada. In Europa leven ze in bergachtige gebieden, bossen en zelfs struikrijke toendra in het noorden. In Noord-Amerika geven ze vaak de voorkeur aan open landschappen. In Azië leven sommige beren in kustbossen, subalpiene steppen, graslanden en zelfs in de Gobiwoestijn in Mongolië. De zuidelijke verspreiding in Europa is fragmentarisch, met kleine populaties in Noord-Spanje, Italië, Frankrijk, Polen en Slovenië, en grotere populaties in de Balkan en Scandinavië.
Beren hebben voor hun overleving een habitat nodig die voldoende voedsel en beschutting biedt, zoals dichte bossen of ruig terrein met mogelijkheden voor winterslaap.
Dieet
Bruine beren zijn alleseters: ze eten zowel plantaardig als dierlijk voedsel en nemen wat ze tegenkomen. Het voedsel varieert per seizoen en regio, waardoor ook hun dieet verandert. In de meeste gebieden bestaat het grootste deel van hun voeding uit planten, zoals bessen, vruchten, noten, groene scheuten, wortels, knollen en paddenstoelen. In noordelijke streken eten ze ook vlees van kleine zoogdieren en hoefdieren, zoals herten en elanden, evenals vis en kadavers. Ze plunderen soms bijenkorven voor honing en vangen insectenlarven. Tijdens de herfst eten bruine beren extra veel, omdat ze zich voorbereiden op hun winterslaap.
Sociaal gedrag
Bruine beren zijn over het algemeen solitaire dieren, behalve moeders met jongen of tijdens het paarseizoen. In gebieden met veel mensen zijn ze vaak schemeractief, actief bij zonsopkomst en zonsondergang, of zelfs ’s nachts. In afgelegen gebieden foerageren ze ook overdag. Ze zijn zeer territoriaal en gebruiken geuren, markeringen en geluiden om hun gebied aan te geven. Hoewel ze meestal solitaire dieren zijn, kunnen ze in voedselrijke gebieden, zoals zalmrivieren in Alaska, tijdelijk samenkomen en een zekere hiërarchie vertonen tijdens het eten.
Wist je dat?
Er leefde ooit een populatie bruine beren in Noord-Afrika, in de Atlasbergen! Tegenwoordig komen ze daar niet meer voor.
Status
De Europese bruine beer is al in grote delen van zijn voormalig leefgebied uitgeroeid. Ook andere ondersoorten van de bruine beer, zoals de grizzly beer in Noord-Amerika, worden veelal bedreigd. Het aantal bruine beren wordt wereldwijd op 100.000 individuen geschat. Volgens de IUCN-status wordt de bruine beer ‘veilig’ genoemd. Op een aantal plaatsen wordt de populatie wel als bedreigd beschouwd.